*patronat płatny V Biennale Tkaniny Artystycznej w Poznaniu*
Tkanina artystyczna przez długi czas była w środowisku artystycznym niedoceniania i bagatelizowana jako medium niewystarczająco “wysokie”, spłycane do roli rzemiosła czy „kobiecego” zajęcia (ot, takie tam, robótki). Na szczęście od lat 60. XX wieku dostrzegamy dużą zmianę w myśleniu o tej sztuce, a osoby twórcze, wykonujące tkaninę artystyczną udowadniają, że jest to twórczość pełnoprawna, niezależna, będąca formą artystycznej ekspresji. V Biennale Tkaniny Artystycznej w Poznaniu kolejny raz udowodniło, że tkanina posiada wielką siłę artystyczną i poza walorami estetycznymi chętnie podejmuje też ważne tematy codzienności. Liczne wątki osobiste, społeczne czy polityczne pokazały, że osoby artystyczne chcą mówić o tym co dookoła i robią bardzo trafnie.
“Podróż do niewidzialności”
Tematem przewodnim tegorocznego V Biennale Tkaniny Artystycznej w Poznaniu była “Podróż do niewidzialności”. Spośród nadesłanych 623 prac wyłoniono 30, które można było oglądać na wystawie głównej od 11 do 25 października w Słodowni (Stary Browar w Poznaniu). Tytułowa niewidzialność przybiera różne kształty: jest niezauważalną siłą roboczą, samotnością chowaną pod wieloma warstwami, skrywanym lękiem, tęsknotą za tymi, których już nie ma, jest też ignorancją tych, którzy powinni patrzeć, ale odwracają wzrok. Wybrane prace reprezentują bardzo szerokie spektrum myślenia o tkaninie. Są tkane, wyszywane, haftowane, cięte, przyklejane, drukowane. W różnorodnych strukturach materii kryje się głęboka potrzeba refleksji nad tym, co ważne i często niewidoczne, nierozpoznane, przemilczane.
„Spoglądanie”
W ramach tegorocznej edycji Biennale miała miejsce także druga wystawa pod nazwą „Mała Forma Tekstylna”, której tematem było „Spoglądanie”. Finalnie, ze wszystkich zgłoszeń wyłoniono 29 prac, a laureatką została Ewelina Barat Szakińska, autorka pracy „Rękawiczki krótkie” z 2024 roku. Co ważne, wymogiem formalnym otwartego naboru był m.in. format, który nie powinien przekraczać wymiarów 20 x 20 x 20 cm. Miniatury tkackie zaprezentowano w poznańskiej Galerii Curators’ Lab i był to pierwszy pokaz takich form w Poznaniu.
Przegląd subiektywny
Spośród wszystkich prac wybrałam osiem, które zrobiły na mnie największe wrażenie, czy to ze względu na technikę i walory estetyczne, czy też emocjonalną opowieść, która mnie poruszyła (kolejność jest alfabetyczna). Na stronie Biennale możecie pobrać katalog wystawy, gdzie znajdziecie pełną dokumentację fotograficzną oraz teksty przybliżające ideę tegorocznej edycji. Mam poczucie, że tkanina artystyczna wnosi wyjątkowość świeżość do świata sztuki, m.in. przez swoją wielowymiarową, przestrzenną formę i możliwości, jakie oferuje. Bywa jedocześnie rzeźbiarska i malarska, łączy w sobie sztukę i wzornictwo. Wspaniale, że Poznań kontynuuje (i przypomina) silną tradycję miasta, związaną z kształtowaniem się polskiej tkaniny artystycznej. Warto przypomnieć, że to właśnie w Poznaniu w latach 1965-2001 w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych pracowała Magdalena Abakanowicz, gdzie prowadziła słynną Pracownię Gobelinu.
1. Tania Bakum, Zanim skończy się świat, umyję jeszcze okna, cyjanotypia, bawełna, 2025
Poruszająca, intymna próba radzenia sobie z rzeczywistością w obliczu trwającej wojny. Nawet gdy świat osuwa nam się spod nóg, kurczowo trzymamy się codziennych rytuałów, które robiliśmy, gdy wszystko było na swoim miejscu. Wywieszanie pościeli to na pozór zwykła czynność, ale sugerująca bezpieczną, domową przestrzeń.
2. Marta Chudy, Home Sweet Home, splot siatkowy na szydełku, kordonek bawełniany, 2025
Poniekąd w kontrze (niezamierzonej) do pracy Bakum, Marta Chudy opowiada o tym, że dom to nie zawsze miejsce bezpieczne i dobre. Dziergana zazdrostka, jako element ozdoby okna jest tutaj symbolem znajomej, domowej przestrzeni, odczucie spokoju burzy jednak napis „Home is where the trauma is”, sugerujący, że to, co najtrudniejsze ma swoje źródło właśnie w domu. Artystka świetnie wykorzystała tutaj kontrast znaczeń i odczuć.
3. Julia Gmerek, Siła robocza, haft pętelkowy; juta, przędza z drugiego obiegu o różnym składzie surowcowym, filc, styropian, drut, 2025
Praca zwraca uwagę na niewidzialne dłonie, tytułową siłę roboczą, której nie dostrzegamy i nie doceniamy, nieustannie realizując swoje kolejne konsumpcyjne potrzeby. Za każdą naszą zachcianką stoją ludzie – bezbarwni, ale niezbędni do zaspokajania innych, często kosztem własnego komfortu, bezpieczeństwa i godności.
4. Konrad Juściński, EXUO – wylinka – exuviae, technika własna; nasiona rośliny kozibród łąkowy, żyłka, listewki, 2024
II miejsce
Niezwykle eteryczna, wykonana z nasion dmuchawca praca pokazuje proces wylinki, obrazujący odsłanianie się warstw i docierania do najbardziej intymnych miejsc człowieka. Wykorzystanie tak kruchego materiału dobitnie podkreśla nietrwałość naszego ciała, ale też delikatność tego, co niewidzialne, wewnętrzne w każdym z nas.
5. Małgorzata Mycek, Dolina śmierci, haft krzyżykowy; bawełna, drewno, 2025
Artysta, wykonując pozornie ładną i klasyczną w formie, haftowaną pracę zwraca uwagę na miejsce w rodzinnej wsi, gdzie lata temu znajdowało się masowe cmentarzysko zwierząt hodowlanych. Teren ten, zwany przez mieszkańców „Doliną śmierci” zainspirował twórcę do zwrócenia uwagi na wyzysk związany ze spożywaniem mięsa i złym traktowaniem zwierząt, postrzeganych jedynie jako produkt. W pracy autor wykorzystał hafty będące rekonstrukcją łemkowskich wzorów, wyrażając szacunek dla miejscowych tradycji.
6. Anna Myszkowiak, Te ręce urosły do przytulania, tkanie, filcowanie na sucho; wełna stalowa, drut, farba akrylowa, 2025
I miejsce
Sweter, chociaż z daleka sprawiający wrażenie miękkiego, został przez artystkę utkany z metalu. Zmiana funkcji zwraca uwagę na problemy, których doświadczamy jako osoby zamknięte w ciałach, które z różnych powodów nie są dla nas akceptowalne czy dobre. Odbieram tę pracę jako trudną opowieść o potrzebie bliskości i relacjach, które bywają szorstkie i trudne do zaakceptowania.
7. Bronka Nowicka, Ludzie, z którymi piłam herbatę: Archiwum, Archiwum II, LiTEAtura, Terra Memoria, kolaż, instalacja multisensoryczna | len, torebki herbaty, zdjęcia, wydruki, suszona herbata, 2023
Zaskakująca w formie, bardzo poruszająca praca prezentuje wizerunki tych, z którymi artystka piła kiedyś herbatę. Na zużytych herbacianych torebkach, traktowanych jako bezużyteczny przedmiot, naniosła portrety, tworząc osobliwą galerię rozmów, relacji i wspomnień.
8. Łukasz Wojtanowski, Kto na mięso armatnie?, haft ręczny; len, bawełna, jedwab, 2025
III Miejsce
Artysta zadaje pytanie o współczesną definicję męskości oraz zwraca uwagę na problem sprowadzenia męskiego ciała do „mięsa armatniego” w czasie konfliktów zbrojnych, sugerując jednocześnie, że silna klasowość społeczna pomija głos tych, którzy znajdują się w niższych partiach tej hierarchii.
Wyniki V BTA
- Miejsce – Anna Myszkowiak „Te ręce urosły do przytulania”
- Miejsce – Konrad Juściński „EXUO – wylinka – exuviae”
- Miejsce – Łukasz Wojtanowski „Kto na mięso armatnie?”
Wyróżnienie – Marta Chudy „Home Sweet Home”
Wyróżnienie – Berenika Pyza „Pozdrowienia stąd”
Wyróżnienie – Bronka Nowicka „Ludzie, z którymi piłam herbatę”
Wyróżnienie Miasta Poznania – Konrad Juściński „EXUO – wylinka – exuviae”
Nagroda Rektora – Katarzyna Witek „Ta pomięta lista z kieszeni” oraz „Oświadczenie”
Nagroda Rektora MFT – Szakińska „Rękawiczki Krótkie
Osoby artystyczne biorące udział wystawie głównej V BTA “Podróż do niewidzialności”: Tania Bakum, Zuzanna Bandosz, Paulina Buźniak, Marta Chudy, Magdalena Ciemierkiewicz, Julia Gmerek, Magdalena Gołaszewska, Patryk Grochowicki, Kolektyw IN-SIDE, Konrad Juściński, Kamil Kiewel, Małgorzata Mycek, Anna Myszkowiak, Bronka Nowicka, Danuta Owczarek, Karolina Piotrowska, Karolina Piotrowska, Paulina Poczęta, Berenika Pyza, Anka Rynarzewska, Anja Schwörer, Katarzyna Sporn, Cezary Stachura, Aleksandra Stasik, Dorota Taranek, Katarzyna Witek, Katarzyna Witek, Łukasz Wojtanowski, Antonina Zielińska, Konstancja Żynel.
Organizacja: Fundacja Jak Malowana
Współpraca: Stary Browar, Słodownia +1, Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, Fundacja Nowa Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu, Galerie Miejskie UAP, Galeria Jak, Wytwórnia Bakcyl, Hohoszki
Kuratorka główna BTA: Karolina Grzeszczuk
Koordynatorka głównej wystawy BTA: Anna Maria Brandys
Kuratorka Małej Formy Tekstylnej: Magdalena Kleszyńska